Vì sao khách đi tàu giảm?

Thông tin này nghe có vẻ không hợp lý, vì tại thời điểm hiện nay, Tổng công ty ĐSVN vẫn đang bất lực vì không đủ tàu, đủ toa để vận chuyển trước nhu cầu đi tàu của hành khách quá lớn. Tuy nhiên, nếu bóc tách chỉ tiêu lượt hành khách lên tàu thì gần như 5 năm trở lại đây các con số cứ ngày một giảm đi, năm sau giảm hơn năm trước. Nguyên nhân vì sao?

Khó khăn ngày càng lớn

Mấy năm gần đây Tổng công ty ĐSVN liên tiếp gặp nhiều khó khăn: Giá nguyên, nhiên liệu đầu vào ngày càng tăng, thời tiết diễn biến phức tạp, mưa lũ làm sạt lở nhiều tuyến đường. Phương tiện vận tải thiếu, cơ chế quản lý còn nhiều bất cập, nguồn kinh phí đảm bảo hoạt động ngày càng khó khăn, luồng hàng, luồng khách bất bình hành quá lớn, tình trạng vi phạm an toàn hành lang ATGT đường sắt diễn ra ngày càng phức tạp… Một trong những nguyên nhân trực tiếp ảnh hưởng đến chỉ tiêu lượt hành khách lên tàu đó là sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các phương tiện vận tải.

Xin đơn cử một số liệu mới nhất, năm 2006 lượng hành khách lên tàu chỉ bằng 89,36% so với năm 2005. 6 tháng đầu năm 2007, mặc dù có nhiều cố gắng nhưng lượt hành khách lên tàu cũng chỉ bằng 96,5% so với cùng kỳ năm 2006. Tuy nhiên nếu tính chung chỉ tiêu hành khách km và doanh thu vận tải hành khách thì các chỉ tiêu này vẫn tăng từ 8-10% mỗi năm. Đây cũng là một trong những lý do khiến chính người trong ngành Đường sắt lại không quan tâm nhiều đến chỉ tiêu lượt hành khách đi tàu giảm bằng người ngoài ngành.

Trao đổi với chúng tôi, một số cán bộ trong ngành Đường sắt cho biết: Chiến lược kinh doanh của ngành rất đa dạng, khi thì ngắt chặng để vận chuyển đường ngắn, khi thì chú trọng đến khách đi đường dài, miễn sao sản lượng và doanh thu tăng là được. Vào thời điểm Tết hoặc hè, nhu cầu đi tàu của nhân dân tăng cao, Tổng công ty tung hết phương tiện hiện có để vận chuyển, kể cả đường ngắn và đường dài. Nhưng khi nhu cầu đi tàu giảm, thì ngành lại quan tâm đến hành khách đi đường dài để đảm bảo chỉ tiêu hành khách km và tổng doanh thu. Chính vì vậy, nếu như trước đây, một số đoàn tàu phải chạy cách nhật hoặc cắt không chạy thì nay ngành lại tung ra hết, thậm chí lập thêm tàu, nối thêm xe nếu có thể được.

Năm 2006 và 6 tháng đầu năm 2007, đứng trước nhiều khó khăn, thách thức, Tổng công ty ĐSVN đã triệt để thực hiện biện pháp tăng thu, giảm chi để cân bằng được thu chi. Bài toán cân đối thu chi, tính đi tính lại vẫn rất khó khăn. Đầu tiên là sự gia tăng về nhiên liệu chạy tàu. Với Đường sắt, nhiên liệu thường chiếm 21-23% giá thành vận tải. Từ năm 2005 đến nay chi phí nhiên liệu đã tăng phát sinh tới 30%. Mỗi năm Tổng công ty phải chi thêm hàng trăm tỷ đồng nhiên liệu. Đây thực sự là một khó khăn lớn trong kinh doanh vận tải. Giá nhiên liệu tăng cao dẫn đến hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp, buộc doanh nghiệp phải cắt giảm các khoản đầu tư, thậm chí phải dừng cả một số dự án đầu tư phát triển.

Trong bối cảnh thị phần vận tải đường sắt quá nhỏ so với thị phần vận tải cả nước, chiếm 3,7% về tấn km và 9,23% về HK km, thì thị phần vận tải hành khách đường ngắn giảm là lẽ đương nhiên.

Điều đó khẳng định ngoài tuyến phía Tây và tuyến Thống nhất, các tuyến còn lại thị phần của đường sắt đang dần bị thu hẹp. Điều đó lý giải vì sao lượt khách đi tàu mỗi năm một giảm. Hai tuyến kinh doanh có lãi vì có lượng khách đi tàu cao là tuyến Thống nhất và tuyến phía Tây, thì ngành Đường sắt lại gặp khó khăn về cơ sở hạ tầng cũng như thiếu đầu máy, toa xe để vận chuyển.

Vào chiến dịch hè hay tết thì dù có lập thêm tàu, nối thêm xe, vận dụng hết khả năng hiện có ngành Đường sắt dường như vẫn bó tay trước nhu cầu đi tàu quá lớn của hành khách trên 2 tuyến này. Điều đó cũng lý giải vì sao lượt hành khách đi tàu giảm nhưng chỉ tiêu hành khách km và tổng doanh thu của ngành vẫn tăng (tất nhiên doanh thu tăng còn có chuyện do điều chỉnh giá vé).

Cần sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách

Theo Quyết định số 621 ngày 16-5-2007, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt kế hoạch phát triển ĐSVN đến năm 2020 với những nội dung chủ yếu như sau: Phát triển Tổng công ty ĐSVN trở thành Tập đoàn kinh tế mạnh trong nước và khu vực, đa sở hữu, đa kinh doanh, trong đó vận tải đường sắt, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt giữ vai trò chủ lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Phấn đấu đến năm 2010 vận tải đường sắt chiếm 6-8% về tấn và tấn km hàng hóa và 10-12% về hành khách km.

Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy ĐSVN khó có thể phát triển, đáp ứng yêu cầu trên trong khi 5 năm (2001-2005) vốn đầu tư cho ĐSVN chỉ bằng 4,1% so với toàn ngành GTVT và bằng 6,9% so với đường bộ. Đây chính là nguyên nhân làm cho ĐSVN chậm phát triển và mất dần thị phần cạnh tranh so với các phương tiện vận tải khác.

Sau 18 năm thực hiện công cuộc đổi mới, trên cơ sở mục tiêu nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội cả nước, mục tiêu cơ bản của Quy hoạch phát triển tổng thể ĐSVN đến 2020, Tổng công ty ĐSVN đã đề ra nhiệm vụ tổng quát: Huy động mọi nguồn lực, tranh thủ thời cơ tiếp tục xây dựng ĐSVN phát triển bền vững… Để thực hiện mục tiêu tăng từ 6-8% về tấn và tấn km hàng hóa và 10-12% về hành khách km vào năm 2010, ĐSVN đang cần sự đầu tư rất lớn, cụ thể hơn 3000 tỷ đồng cho trang thiết bị phục vụ vận tải, 800 tỷ đồng cho khối công nghiệp, 8000 tỷ đồng cho quản lý bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt.

Theo Luật ĐSVN và Quy hoạch tổng thể phát triển ĐSVN đến năm 2020, ĐSVN rất mong Chính phủ, Bộ GTVT và các bộ, ngành liên quan bảo đảm nguồn vốn đầu tư và vốn sự nghiệp kinh tế cho bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt. Tiếp tục cho ĐSVN vay ưu đãi để đầu tư đối với các sản phẩm cơ khí đường sắt.

Nên chăng có chính sách trợ giá nhiên liệu cho Tổng công ty ĐSVN vì phải phục vụ vận chuyển trên nhiều tuyến đường mang tính chất phục vụ xã hội. Đẩy nhanh tiến độ các dự án đường sắt. Không thu phí thuê cơ sở hạ tầng đường sắt giống như với đường bộ, đường hàng không tạo điều kiện cho đường sắt được cạnh tranh bình đẳng.

bạn quan tâm đến vấn đề này xin mời VÀO ĐÂY  thảo luận

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: